आज पनि बढ्यो सुनको मूल्य

रामेछाप खबर संवाददाता

काठमाडौं २४ कार्तिक ।

नेपाली बजारमा सुनको मूल्यमा आज फेरि बढेको छ । आइतबार सुनको मूल्य तोलामा ९७ हजार ७ सयमा कारोबार भएकोमा आज तोलामा ५ सयले बढेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ ।

महासंघकाअनुसार आज छा पा वा ल सुनको मूल्य प्रतितोला ९८ हजार २ सय कायम गरिएको छ भने ते जा वी सुनको मूल्य ९७ हजार ७ रहेको छ ।

त्यस्तै, आज चाँदीको मूल्य प्रतितोला १२८५ रहेको महासंघले जनाएको छ ।

घरेलु मदिराको प्रभाव सिन्धुलीमा धान भन्दा महंगो कोदो

कोदोबाट बन्ने घरेलु मदिराको माग बढ्न थालेपछि कोदोको मुल्य बढ्न थालेको छ । स्थानिय जातको कोदोको मुल्य हाल पाथीकै एक सय रुपैया भन्दा बढीमा कारोबार हुन थालेको स्थानिय बताउछन् । यहाँको महाभारत क्षेत्रमा फल्ने कोदोले मुल्य पाउन थालेको हो । कोदोको मदिरामा उपयुक्त हुने भन्दै कोदोको मदिराको माग बढ्न थालेपछि महाभारत क्षेत्रमा फल्ने कोदोले मुल्य पाउन थालेको स्थानियिको भनाई छ ।

यहाँको गोलञ्जोर गाँउपालिका, सुनकोसी गाँउपालिका, तीनपाटन गाँउपालिका, घ्यालेख गाँउपालिका, हरिहरपुरगढी गाँउपालिका लगायतका माथिल्लो भुभागमा फल्ने कोदोले पछिल्लो समय बजार पाउन थालेको किसानले बताएका छन् । सामान्य रोटी तथा ढिडो खान प्रयोग हुदै आएको कोदो पछिल्लो समय घरेलु मदिराका लागि उत्कृष्ठ मानिदै आएको छ । कोदोको रक्सी धेरैको रोजाइमा पर्न थालेपछि ग्रामिण क्षेत्रको कोदोले भाँउ पाउन थालेको किसान बताउछन् । पहिलाको जस्तो कोदो बिक्री हुदैनकी भन्ने कुनै समस्या छैन, हरिहरपुरगढी गाँउपालिकाका स्थानिय चेतराम राईले भन्नु भयो, “धान ६० रुपैया पाथीमा कारोबार हुँदा कोदोको एक सय रुपैया पाथिमा सहजै कारोबार हुन्छ ।” उहाँले आफुहरुले लगाएको कोदोको मदिरा उत्कृष्ठ बन्ने भन्दै स्थानिय स्तरमै मदिरा बनाउन कोदो खपत हुने गरेको बताउनु भयो । विगत दश बर्ष अगाडीसम्म कोदोको भाउ थिएन, उहाँले भन्नु भयो, “होटलमा घरेलु मदिराको कारोबार बढेसँगै कोदोको माग बढेकाले कोदोको मुल्य बढेको हो । उहाँले कोदोको मुल्य बढ्दा किसानलाई फाइदा पुगेको बताउनु भयो ।

हामीले लगाएको कोदो चामलकै भाँउमा विक्री हुन्छ, गोलञ्जोर गाँउपालिका ४, तिनकन्याका अर्का स्थानिय प्रेम ठकुरीले भन्नु भयो,“एक सयदेखि एकसय पचास रुपैया पाथिले घरमै आएर कोदो किन्नेको लर्कोनै लाग्छ । कोदोको रक्सीको माग उच्च हुदै गएपछि विगत केहि बर्ष अगाडीसम्म मान्छेले खाइनसक्दा गाइबस्तुलाई खुवाउनुपर्ने कोदोले हाल मुल्य पाउन थालेको छ ।

धान नफल्ने खेत बारीमा मुख्य बालिको रुपमा मकै लगाइन्छ, मकै भित्र्याउने वित्तिकै कोदो लगाउने गरिन्छ । महाभारत क्षेत्रमा बर्षमा दुई बालि मात्रै हुने र ति दुई बालि मध्ये कोदोलाई पनि प्रमुख बालिकै रुपमा यस क्षेत्रका किसानले लिने गरेका छन् । आर्थिक रुपमा कमजोर र धान फल्ने खेत नभएका किसानले भने मकै र कोदोलेनै पेट पाल्दै आएका किसानलाई पछिल्लो समय चामलकै भाँउमा कोदो विक्री हुन थालेपछि किसानलाई चामलकै भात खान समस्या नहुने भएको छ ।

अब चामल र कोदो सरि साट्न सकिने भएको छ, ति किसानले भन्नु भयो,“त्यसैले यहाँका किसानले कोदो खेतीलाई समेत प्राथमिकतामा राख्न थालेका छन् ।” घरेलु मदिरा(रक्सि) बनाउने धेरैले आफुहरुले लगाएको कोदो किन्न आउने गरेको भन्दै बर्षेनी कोदोको भाँउ बढेको उहाँले बताउनु भयो । गत बर्षको तुलनामा कोदोको माग बढेको छ, अर्का एक किसान भन्नु भयो, “जति कोदोको मदिराको माग बढ्छ त्यतिनै हामी किसानले लगाएको कोदोको भाँउ बढ्छ ।”

व्यापारीले कोदोको मदिरा गाँउघर मात्रै नभएर सदरमुकामका होटलमा समेत राम्रो व्यापार गर्ने गरेका छन् । घरेलु मदिरालाई सरकारले अनुमती दिने भयो र बिक्री वितरणमा सहजता सरकारले ल्याएमा बाहिरी प्याकिङ रक्सि आयातमा घट्ने र किसानलाई समेत फाइदा हुने स्थानियको बुझाई छ । कोदोको रक्सि बिक्रीले कोदो खेती गर्ने किसान समेत बढ्ने भएकाले खेतीमा सरकारले समेत सघाउनुपर्ने स्थानियको भनाई छ ।

पछिल्लो समय सदरमुकामका अधिकांश होटलमा कोदोको मदिरा पाइन्छ । प्याकिङका ब्राण्डेड रक्सि सरहनै कोदोको रक्सिको व्यापार बढेपछि किसानलाई त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा पुगेको हो । हामीकहाँ बाहिरबाट आयात हुने रक्सि भन्दा कोदोको रक्सि खाने ग्राहक बढी छन्, सदरमुकामै एक होटल व्यवसायीले भन्नु भयो, “प्रहरीले घरेलु मदिरा नियन्त्रण गर्ने अभियान राख्छ, तर घरेलु भन्दा आयातित रक्सिलाई बन्देज गरेर घरेलु मदिरालाई प्राथमिकता दिनु भयो यहाँका स्थानियको जिवनस्तरनै उक्सिन्छ ।” उहाँले किसान र व्यापारीलाई समेत प्रत्यक्ष फाइदा पुग्ने भन्दै घरेलु मदिराले गाँउघरका कोदो र मकैले राम्रो मुल्य पाउने बताए । विशेष गरि कोदो मकै तथा चामलको कनिका बाट बनाइने घरेलु मदिरा मध्ये कोदोको मदिराको माग उच्च छ । सबैको रोजाइमा कोदोकोनै रक्सि पर्ने गरेको स्थानिय बताउछन् ।

तपाईको समाचार, लेख /रचना वा सुझाव र प्रतिक्रिया भएमा hamrosandesh@yahoo.com मा पठाउनुहोला ।